Skip to main content
PRO Dietetyka 7 min czytania

Kofeina – efekt pseudoleku

Kofeina – efekt pseudoleku
1 zdjęcie
678
Odtwarzacz głosowy AI
0:00
0:00
Odsłuchaj treść artykułu na żywo
Spis treści 5
Materiał PRO PRO

Ten artykuł jest profesjonalnym materiałem merytorycznym (PRO) udostępnionym w całości.

Kofeina i jej produkty rozkładu wykazują działanie pobudzające. Odpowiadają za zmniejszanie zmęczenia powodowanego przez adenozynę, ponieważ blokują receptory przeznaczone dla niej. Kofeina, ze względu na swoje właściwości zwiększające wydajność fizyczną, jest często wykorzystywana przez sportowców (co potwierdzają częstotliwość wykrywania jej w moczu profesjonalistów). W 2004 roku została usunięta z listy zakazanych substancji dopingujących przez Światową Agencję Antydopingową (WADA). Charakterystyczne skutki związane ze spożyciem kofeiny mogą wystąpić nawet pod wpływem samej świadomości jej przyjęcia, co jest nazywane efektem placebo kofeiny.
01 / 05

Placebo-efekt kofeiny i wydajność psychoruchowa

Niektóre badania wykazują, że spożycie 1-2 filiżanek kawy dziennie przyczynia się do poprawy upośledzeń funkcji poznawczych (L. Wu i wsp. 2017). Kawa może wywierać pozytywny wpływ na zapobieganie chorobie Alzheimera, chociaż, jak podsumowali P. Londzin i wsp., badania w tym obszarze przynoszą niejednoznaczne wyniki. Bezsprzecznie jednak kofeina, a więc i sama kawa, mają wiele korzyści. Szczególnie uważa się, że kawa pomaga w rozwiązywaniu zadań wymagających koncentracji i zręczności - szczególnie kiedy jesteśmy zmęczeni i niewyspani. I. Kirsch i L. Weixel zaobserwowali, że kawa bez kofeiny znacząco zwiększyła zdolności motoryczne u osób, które deklarowały, że tego efektu oczekują. Opublikowane w czasopiśmie "Human Psychopharmacology" badania również potwierdzają istnienie takiego zjawiska. Uczestnicy badania, którzy wierzyli, że otrzymali kawę z kofeiną (w rzeczywistości otrzymali napój bez kofeiny), znacznie lepiej poradzili sobie w teście oceniającym czujność psychomotoryczną niż osoby, które wiedziały, co piją.
02 / 05

Efekt placebo związany z kofeiną i procesem utleniania tłuszczu

Dwunastu mężczyzn przeszło próbę wysiłkową, w której stopniowo zwiększano poziom trudności przez trzy dni. W pierwszym dniu otrzymali kofeinę (3 mg/kg), w drugim dniu placebo, a w trzecim dniu również placebo, choć zostali poinformowani, że otrzymują kofeinę. Proces utleniania tłuszczu był podkreślony w pierwszy i trzeci dzień. Nie zanotowano znaczącej różnicy pomiędzy pierwszym a trzecim dniem (J. Gutiérrez-Hellín i wsp. 2021). Czy efekt placebo kofeiny może również dotyczyć skuteczności ćwiczeń w trakcie redukcji masy ciała? Badania wskazują, że kofeina działała podobnie jak wiara w jej spożycie, ale nie zawsze badacze byli w stanie zaobserwować taki efekt. Efekt placebo kofeiny nie został odnotowany w badaniu opublikowanym w 'Nutrients' (A. Filip-Stachnik i wsp. 2020). U kobiet, które zwykle spożywały umiarkowane ilości kofeiny (średnio 4,1 mg kofeiny/kg na dobę), nie wykazano, że wiara w spożycie 6 mg kofeiny/kg masy ciała przed ćwiczeniami siłowymi (podnoszenie ciężarów) wpłynęła na skuteczność ćwiczeń i zwiększenie liczby powtórzeń. Badacze tłumaczą, że jeśli ktoś pije kawę częściej i w większych ilościach, może stać się mniej wrażliwy na jej faktyczne działanie, a tym samym wiara w jej pobudzające właściwości także maleje. Nie wyklucza się, że siła działania kofeiny zmniejsza się wraz ze zwiększonym spożyciem. Efekt placebo kofeiny może być niezauważalny u osób przyzwyczajonych do codziennego spożywania kawy. Mimo to skutki odstawienia kawy mogą być dotkliwe u niektórych osób.
03 / 05

Foam z kofeiny

Efekty odstawienia kofeiny są obserwowane u wielu osób, które często spożywają kawę. Ból głowy, zmęczenie, obniżona koncentracja - te są najczęściej spotykane. Ponowne spożycie kofeiny prowadzi do złagodzenia tych dolegliwości. Na nasilenie tych objawów może też mieć wpływ efekt placebo kofeiny (L. M. Juliano i wsp. 2019). Regularni konsumenci kawy, którzy odstawili ją na minimum 16 godzin przed badaniem, zostali podzieleni na dwie grupy, które zostały następnie podzielone na dwie mniejsze podgrupy.
04 / 05

Grupa: uczestnikom dostarczono kawę bez stymulującej substancji

1 a – Zostali poinformowani, że kawa, którą otrzymali, była pozbawiona stymulującej substancji 1 b – Otrzymali informację, że kawa zawierała stymulującą substancję.
05 / 05

Grupa: uczestnicy otrzymali napój kawowy zawierający kofeinę

2 a - Zostali poinformowani, że spożyli napój kawowy bez kofeiny 2 b - Zostali powiadomieni, że otrzymali napój kawowy z kofeiną. Po upływie 45 minut od spożycia napoju badani wypełnili ankietę oceniającą nasilenie objawów, takich jak ból głowy, zmęczenie, spadek koncentracji, podrażnienie. Najmniejszą liczbę objawów zadeklarowały osoby należące do grupy 2 b. Największą ilość objawów odnotowano w grupie 1 a - tej, która otrzymała napój kawowy pozbawiony kofeiny i została o tym powiadomiona. Co warto zauważyć, osoby, które spożyły napój kawowy z kofeiną, ale wierzyły, że jest to napój bez kofeiny (2 a), odczuwały bardziej nasilone objawy niż osoby przyjmujące napój kawowy bez kofeiny, lecz pewne, że zawiera kofeinę (1 b). Jest to doskonały przykład, jak wiara, że przyjmuje się napój kawowy z kofeiną, może wpłynąć na samopoczucie. Efekt dotyczy jedynie pierwszych wrażeń. Pod koniec dnia ci, którzy otrzymali kofeinę, czuli się znacznie lepiej niż ci należący do grupy pozbawionej kofeiny (niezależnie od tego, jaką informację otrzymali). Kofeina jest substancją psychoaktywną. Skutki jej działania są zwykle postrzegane jako pozytywne, a udowodniono również jej korzystne działanie nie tylko na wydolność fizyczną, ale także na zdrowie. Także postawa jest czynnikiem, który może mieć wpływ na samopoczucie psychiczne.
Plan Żywieniowy

Chcesz wdrożyć te zasady w codziennej diecie?

Nasz inteligentny generator ułoży dla Ciebie zbilansowany jadłospis w 3 minuty, uwzględniając zalecenia z tego artykułu.

mgr Max Müller
Zweryfikowane merytorycznie przez dietetyka klinicznego • 22.03.2026

mgr Max Müller

Ekspert Diets Premium

Ekspert zespołu Diets Premium. Specjalizuje się w planach żywieniowych, sportach siłowych oraz planach treningowych.

USDA FoodData Central EFSA PubMed Clinical Guidelines
Loading
Polecane artykuły z tej kategorii

Powiązane artykuły

Odkryj podobne publikacje i porady ekspertów.

Czy zaburzenia depresyjne są powiązane z odżywianiem?
Dietetyka

Czy zaburzenia depresyjne są powiązane z odżywianiem?

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Co w składzie ma oleju z orzechów włoskich?
Dietetyka

Co w składzie ma oleju z orzechów włoskich?

⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Jak wybierać posiłki w okresie letnim? Praktyczny przewodnik po letniej diecie
Dietetyka

Jak wybierać posiłki w okresie letnim? Praktyczny przewodnik po letniej diecie

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
„Biały śmierć” – jak zastąpić go inuliną i pomóc sobie w utracie wagi
Wegański

„Biały śmierć” – jak zastąpić go inuliną i pomóc sobie w utracie wagi

⏱ 3 min czytania 📚 Wegański
Czy istnieją kalorie o odwrotnym skutku?
Dietetyka

Czy istnieją kalorie o odwrotnym skutku?

⏱ 5 min czytania 📚 Dietetyka
Czy rzeczywiście można spowolnić proces starzenia skóry dzięki odpowiedniej diecie?
Dietetyka

Czy rzeczywiście można spowolnić proces starzenia skóry dzięki odpowiedniej diecie?

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Czy diety detoksykacyjne są skuteczne i bezpieczne?
Dietetyka

Czy diety detoksykacyjne są skuteczne i bezpieczne?

⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Który jest lepszy wybór: wołowina czy kurczak?
Dietetyka

Który jest lepszy wybór: wołowina czy kurczak?

⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Czy to jest to, co odnajdujemy w egzotycznych owocach i warzywach?
Dietetyka

Czy to jest to, co odnajdujemy w egzotycznych owocach i warzywach?

⏱ 10 min czytania 📚 Dietetyka
Czy jest korzystne stosowanie diety ograniczającej spożycie cukru?
Dietetyka

Czy jest korzystne stosowanie diety ograniczającej spożycie cukru?

⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Czy utrzymywanie dietetycznie korzystnej diety jest bardziej kosztowne niż tradycyjne odżywianie się
Dietetyka

Czy utrzymywanie dietetycznie korzystnej diety jest bardziej kosztowne niż tradycyjne odżywianie się

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Czy produkty z narządów wewnętrznych mogą być częścią zdrowej diety?
Dietetyka

Czy produkty z narządów wewnętrznych mogą być częścią zdrowej diety?

⏱ 8 min czytania 📚 Dietetyka
Zrozumienie i stosowanie gęstości energetycznej w diecie
Dietetyka

Zrozumienie i stosowanie gęstości energetycznej w diecie

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Czy suplementy są konieczne w diecie wegańskiej?
Dietetyka

Czy suplementy są konieczne w diecie wegańskiej?

⏱ 9 min czytania 📚 Dietetyka
Czy ma sens klasyfikować produkty jako zdrowe lub niezdrowe?
Dietetyka

Czy ma sens klasyfikować produkty jako zdrowe lub niezdrowe?

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Czy można poprawić reputację soli?
Dietetyka

Czy można poprawić reputację soli?

⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Czy możliwe jest efektywne uzupełnienie diety wegańskiej bez użycia soi?
Wegański

Czy możliwe jest efektywne uzupełnienie diety wegańskiej bez użycia soi?

⏱ 7 min czytania 📚 Wegański
Czy to w ogóle dieta kapuściana – czy warto ją przyjąć jako opcję?
Dietetyka

Czy to w ogóle dieta kapuściana – czy warto ją przyjąć jako opcję?

⏱ 7 min czytania 📚 Dietetyka
Zrozumienie diety keto - wprowadzenie
Dietetyka

Zrozumienie diety keto - wprowadzenie

⏱ 3 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta tancerki baletu – podstawowe informacje, efekty, plan posiłków, opinie
Dietetyka

Dieta tancerki baletu – podstawowe informacje, efekty, plan posiłków, opinie

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta przeciwko stresowi - wpływ nawyków żywieniowych na emocje i zdrowie
Morskie

Dieta przeciwko stresowi - wpływ nawyków żywieniowych na emocje i zdrowie

⏱ 7 min czytania 📚 Morskie
Dieta i trądzik – aktualny przegląd literatury
Dietetyka

Dieta i trądzik – aktualny przegląd literatury

⏱ 8 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta i trądzik - fakty i nieprawdziwe przekonania
Dietetyka

Dieta i trądzik - fakty i nieprawdziwe przekonania

⏱ 5 min czytania 📚 Dietetyka
Przerwa w diecie - czy warto zastosować okres odpoczynku od redukcji kalorii
Dietetyka

Przerwa w diecie - czy warto zastosować okres odpoczynku od redukcji kalorii

⏱ 5 min czytania 📚 Dietetyka
Depresja i dieta bezmięsna – podstawowe informacje
Dietetyka

Depresja i dieta bezmięsna – podstawowe informacje

⏱ 10 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta GAPS - zalety, wady, dla kogo jest zalecana
Morskie

Dieta GAPS - zalety, wady, dla kogo jest zalecana

⏱ 7 min czytania 📚 Morskie
Dieta IIFYM - sukces czy porażka?
Dietetyka

Dieta IIFYM - sukces czy porażka?

⏱ 6 min czytania 📚 Dietetyka
Dieta dostosowana do Twojego profilu genetycznego – podstawowe informacje
Morskie

Dieta dostosowana do Twojego profilu genetycznego – podstawowe informacje

⏱ 5 min czytania 📚 Morskie
Czy dieta bezglutenowa jest zdrowa lub tylko modna?
Morskie

Czy dieta bezglutenowa jest zdrowa lub tylko modna?

⏱ 9 min czytania 📚 Morskie
Dieta DASH i dieta śródziemnomorska - podstawowe zasady i różnice w stylach żywienia mających wpływ na zdrowie
Morskie

Dieta DASH i dieta śródziemnomorska - podstawowe zasady i różnice w stylach żywienia mających wpływ na zdrowie

⏱ 6 min czytania 📚 Morskie
Dla ćwiczących

Najnowsze diety

Odkryj inne plany żywieniowe o podobnych celach i składnikach.

Ekosystem Wszystkich Aplikacji

Dopasowane Narzędzia, Generatory i Kalkulatory Kliniczne

Wykorzystaj dedykowane aplikacje ekosystemu Diets Premium powiązane z tym tematem lub wylosuj kolejny zestaw narzędzi.

Wszystkie aplikacje

Udostępnij